เลือกหน้า

แบบบันทึกองค์ความรู้

ชื่อองค์ความรู้   ความสําเร็จในการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบบ้านท่าลาด หมู่ที่ 6
                     ตำบลเชียงเพ็ง อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร
หน่วยงานเจ้าขององค์ความรู้     
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร

ความเป็นมา/บทนำ

          กรมการพัฒนาชุมชนได้กำหนดกิจกรรมยุทธศาสตร์ ประจำปีงบประมาณ ๒๕6โดยมีเป้าหมายเศรษฐกิจฐานรากมั่นคง และชุมชนพึ่งตนเองได้ภายในปี 2565” โดยโครงการสร้างความยั่งยืนหมู่บ้านพัฒนาตามแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อให้หมู่บ้านมีระบบบริหารจัดการชุมชนโดยใช้ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาหมู่บ้าน  มีแนวทางการดำเนินงานและกิจกรรม ตามเกณฑ์ประเมินผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงของกระทรวงมหาดไทย และปีงบประมาณ พ.ศ.2563 จังหวัดยโสธรโดยสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดยโสธร กำหนดออกประเมินเพื่อคัดสรร หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง  “อยู่เย็น เป็นสุข” ดีเด่นระดับจังหวัดและกิจกรรมพัฒนาชุมชนดีเด่นระดับจังหวัด ประจำปี 2563 จากทุกอำเภอในจังหวัดยโสธร โดยให้อำเภอคัดเลือกหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ อำเภอละ ๑ หมู่บ้าน   โดยสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอปิ้ว จังหวัดยโสธร  ได้คัดเลือกบ้านท่าลาด หมู่ที่ 6 ตำบลเชียงเพ็ง  อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร เข้ารับการคัดสรร ในระดับจังหวัด ทีมงานสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอป่าติ้ว ผู้รับผิดชอบงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ได้รับบทเรียน และองค์ความรู้จากการปฏิบัติงานเกิดเป็นองค์ความรู้สามารถนำไปปรับใช้ในการดำเนินงานในโอกาสต่อไป ให้มีประสิทธิภาพ สำเร็จลุล่วงตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ได้

กระบวนการ/ขั้นตอน วิธีการ เทคนิค การขับเคลื่อนหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

บ้านท่าลาด หมู่ที่ 6 ตำบลเชียงเพ็ง  อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร มีจำนวนครัวเรือนทั้งหมด 75 ครัวเรือน จำนวนประชากรทั้งหมด 307 คน ชาย 163 คน หญิง 144 คน รายได้เฉลี่ย 64,107.49 บาทต่อคนต่อปี     (ข้อมูล จปฐ.2562) ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม (ทำนา ทำสวน เลี้ยงสัตว์ เลี้ยงปลา) รองลงมา ได้แก่ รับจ้าง ค้าขาย การรวมกลุ่มประกอบอาชีพต่างๆ  ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ  จากการดำเนินกิจกรรมโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบระดับ “พออยู่ พอกิน ที่ผ่านมาการดำเนินกิจกรรมในหมู่บ้าน  ในเบื้องต้นเป็นหมู่บ้านที่ดำเนินกิจกรรมและมีการดำรงชีวิตตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอยู่แล้ว  การดำเนินกิจกรรม เริ่มจากการประชุมคัดเลือกครัวเรือนเป้าหมาย  การดำเนินกิจกรรมทุกกิจกรรม พบว่าความร่วมมือและความพร้อมเพรียงในการดำเนินกิจกรรมเป็นไปตามห้วงระยะเวลาที่กำหนด    ทุกครอบครัวให้ความร่วมมือในการดำเนินกิจกรรมเป็นอย่างดี ได้นำวิถีชีวิตตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในทุกระดับทั้งในระดับบุคคล ระดับครัวเรือน และระดับชุมชน  ด้วยการยึดหลักความพอประมาณ ความมีเหตุผล มีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี ภายใต้เงื่อนไขความรู้ คู่คุณธรรม เมื่อได้ดำเนินกิจกรรมตามโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบแล้ว ได้มีระบบในการบริหารจัดการชุมชนได้ในระดับที่ดีขึ้น  โดยในระดับบุคคล ได้ดำเนินกิจกรรม การปรับเปลี่ยนแนวคิดทัศนคติ ทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตนเองในการดำรงชีวิต  นายถวาย สุขบัติ  ประธานคณะกรรมการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ  ได้มีการดำรงชีวิตตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สามารถเป็นแบบอย่างได้เป็นอย่างดี และในหมู่บ้านมีศูนย์เรียนรู้ที่สามารถเป็นแบบอย่างให้กับคนในชุมชน/หมู่บ้านและนอกหมู่บ้าน สามารถเข้ามาศึกษาเรียนรู้   และหลายหน่วยงานได้ให้ความสำคัญกับหมู่บ้าน ในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง โดยเฉพาะอย่างยิ่งความร่วมมือระหว่างภาคีการพัฒนา   ได้สนับสนุนให้ความรู้ การประกอบอาชีพเสริม ได้ให้ความสำคัญกับหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงเป็นอย่างดี จึงทำให้การดำเนินงานตามโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงเป็นไปด้วยดี 

จากการติดตามการดำเนินงาน  พบว่าราษฎรบ้านท่าลาด หมู่ที่ 6 ตำบลเชียงเพ็ง  อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร ได้นำวิถีธรรมชาติ และวิถีชีวิตตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในทุกระดับทั้งในระดับบุคคล ระดับครัวเรือน และระดับชุมชน  โดยในระดับบุคคลได้ดำเนินกิจกรรม การปรับเปลี่ยนแนวคิดทัศนคติ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการดำรงชีวิต การปลูกจิตสำนึกตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การเรียนรู้ตนเอง จัดทำแผนชีวิตเพื่อการพัฒนาตนเอง  การจัดทำบัญชีครัวเรือน และการสร้างภูมิคุ้มกันด้วยการออม ส่วนระดับครัวเรือนมีกิจกรรม ลดรายจ่ายของครัวเรือน เช่น การปลูกพืชผักสวนครัว การเลี้ยงกบ เลี้ยงไก่พื้นเมือง เพื่อเป็นอาหารในครัวเรือน  และลดการใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น โดยเฉพาะสิ่งเสพติด อบายมุข  กิจกรรมเพิ่มรายได้ เช่น การลดต้นทุนการผลิตทางการเกษตร ด้วยการใช้ปุ๋ยอินทรีย์  น้ำหมักชีวภาพที่ทำใช้เอง ซึ่งนอกจากลดต้นทุนการผลิตแล้วยังไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาวะและสิ่งแวดล้อม กิจกรรมการเรียนรู้ แกนนำของหมู่บ้านได้เข้ารับการอบรมทบทวน เพิ่มพูนความรู้ ความเชี่ยวชาญ ในกิจกรรมเป็นประจำมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างหมู่บ้าน/ชุมชน  ระหว่างครัวเรือนที่มีกิจกรรม อาชีพคล้ายกัน เพื่อพัฒนาภูมิปัญญาและเพิ่มประสิทธิภาพในการ ดำเนินกิจกรรม รวมถึงการเรียนรู้ปรัชญา  ภูมิปัญญาของท้องถิ่น   กิจกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม   ด้วยการปรับปรุงสภาพแวดล้อมบริเวณบ้านให้สะอาด เรียบร้อย สวยงาม ป้องกันการเกิดโรคระบาด การปลูกพืชผักสวนครัวเพื่อใช้ประโยชน์ โดยการนำเศษวัสดุเหลือใช้มาดัดแปลงเป็นที่ปลูกพืชผักสวนครัว ทั้งยังเพื่อความสวยงามเป็นระเบียบของชุมชน การแบ่งปัน เอื้ออารี ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน การสละแรงงานช่วยเหลืองานของกันและกัน โดยไม่มุ่งหวังสิ่งตอบแทน  กิจกรรมการประหยัด มีการแบ่งรายได้ส่วนหนึ่งสำหรับออม เพื่อเป็นทุนสะสมของครัวเรือน ในรูปแบบต่างๆ เช่น กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต   กลุ่มฌาปนกิจสงเคราะห์ของหมู่บ้าน ซึ่งในหมู่บ้านเป็นหมู่บ้านที่มีกองทุน โดยมีกลุ่มที่เข้มแข็ง ได้แก่ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนหมู่บ้าน  กลุ่มอาชีพแม่บ้านเกษตรกร ทุกกลุ่มในหมู่บ้านมีการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การป้องกัน แก้ไขปัญหา และยังเป็นตัวช่วยสนับสนุนการพัฒนาครัวเรือนและหมู่บ้านทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคมเป็นอย่างดี กลุ่มทุกกลุ่มในหมู่บ้าน จะมีหน่วยงานราชการประสานให้การเรียนรู้และติดตามให้คำแนะนำ ให้การเรียนรู้และมีการเคลื่อนไหวของกิจกรรมเป็นประจำทุกเดือน

จากการดำเนินกิจกรรมโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ทำให้บ้านท่าลาด หมู่ที่ 6 ตำบล   เชียงเพ็ง  อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร เป็น “หมู่บ้านที่มีความโดดเด่นด้านการบริหารจัดการขยะเป็นหมู่บ้านที่ได้เข้ารับการประเมินซึ่งเป็นตัวแทนของจังหวัดยโสธร ในกิจกรรมการประกวดชุมชนปลอดขยะ”(Zero Waste )ระดับประเทศ ประจำปี 2563   

สรุป

               ๑) การประสานงาน การวางแผนการฝึกอบรมร่วมกันระหว่างพัฒนากรผู้รับผิดชอบ แกนนำหมู่บ้านที่ผ่านการฝึกอบรม

                ๒) การวิเคราะห์ผู้มีส่วนได้ ส่วนเสียในการดำเนินโครงการฯ การคันหาผู้มีอิทธิพลทางความคิดต่อคนในชุมชนในการช่วยสนับสนุนการดำเนินงานตามโครงการฯ

                ๓) ผู้นำหมู่บ้าน/แกนนำชุมชน มีความเข้มแข็ง และมีความมุ่งมั่นในการพัฒนาหมู่บ้านตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

                ๔) ครัวเรือนต้นแบบมีความพร้อมและมีความสามัคคีในการขับเคลื่อนการดำเนินงานฯ

                ๕) สมาชิกในครอบครัวของครัวเรือนต้นแบบมีความสามัคคีและให้การสนับสนุนครัวเรือนต้นแบบในการเข้าร่วมโครงการฯ

                ๖) ครัวเรือนต้นแบบมีความเข้าใจในหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ๓ ห่วง  เงื่อนไข กิจกรรมของเศรษฐกิจพอเพียง ๖ ด้าน ๑๒ กิจกรรม และการเกณฑ์การประเมินการจัดระดับหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ๔ ด้าน ๒๓ ตัวชี้วัด

                ๗) คนในหมู่บ้านมีความสามัคคีและมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมเศรษฐกิจพอเพียง

                ๘) การศึกษาดูงานในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบที่มีบริบท สภาพแวดล้อม วัฒนธรรมประเพณีใกล้เคียงกัน

                ๙) การได้รับการสนับสนุนการดำเนินงานจากภาคีพัฒนาทุกภาคส่วน  

                ๑๐) การสนับสนุนงบประมาณตามโครงการให้กับครัวเรือนต้นแบบในการดำเนินกิจกรรม

                ๑๑) การมีกิจกรรมต่อเนื่องหลังจากเสร็จสิ้นการฝึกอบรม

                ๑๒) การติดตามและสนับสนุนการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องของเจ้าหน้าที่และภาคีพัฒนา

          กลยุทธ์ในการทำงาน

            การมีส่วนร่วมในการดำเนินงานทุกขั้นตอนของผู้นำหมู่บ้านและครัวเรือนต้นแบบ

            ๒.  การสร้างความเข้าใจให้กับแกนนำชุมชนและครัวเรือนต้นแบบในหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง กิจกรรมเศรษฐกิจพอเพียง เกณฑ์ประเมินหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง

            ๓. การวิเคราะห์ผู้มีส่วนได้ ส่วนเสียในการดำเนินโครงการฯ การค้นหาผู้มีอิทธิพลทางความคิดต่อคนในชุมชนในการช่วยสนับสนุนการดำเนินงานตามโครงการฯ

            ๔. การประสานภาคีพัฒนาในการสนับสนุนการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

            ๕. การประชาสัมพันธ์การดำเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นฯ ในการประชุมกำนันผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำกลุ่ม องค์กรในระดับตำบล

            ๖. การติดตาม ส่งเสริม สนับสนุนให้มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง